Türkiye'nin ilk Ay uzay aracının üretimi tamamlandı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TÜBİTAK UZAY öncülüğünde geliştirilen Ay uzay aracının üretim, montaj ve sistem entegrasyonunun tamamlandığını belirterek, Ay görevi gerçekleştiren 9'uncu ülke olmayı hedeflediklerini bildirdi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, düzenlenen basın toplantısında Ay Araştırma Programı (AYAP) hakkında açıklamalarda bulundu. Kacır, Türkiye'nin ilk Ay görevi kapsamında TÜBİTAK UZAY öncülüğünde geliştirilen Ay uzay aracının montaj ve sistem entegrasyonunun tamamlanarak, fırlatma öncesindeki kritik aşamalardan biri olan çevresel test sürecine geçtiğini açıkladı. Bakan Kacır, Ay Araştırma Programı'nda önemli bir eşiğin geride bırakıldığını vurgulayarak, "Ay‘a erişmek üzere üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetlerini tamamladığımız uzay aracımızı sistem seviyesi çevresel testlerinin gerçekleştirilmesi için TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezimize, USET'e uğurluyoruz. Teknolojide yaşanan paradigma değişimlerinin ülkemiz için stratejik avantajlar sunduğu anlayışı ile hareket ederek ‘kritik teknolojilerde tam bağımsız Türkiye' hedefimize emin adımlarla ilerliyoruz. Bu anlayışın ilk örneğini savunma sanayiinde sergiledik. İnsansız hava araçlarının muharebe sahasında oluşturacağı dönüşümü erkenden gördük; kendi platformlarımızı ve kritik teknolojilerimizi geliştirerek ülkemizi insansız hava sistemlerinde dünyada öncü konuma taşıdık. Ülkemiz için benzer bir fırsat penceresi uzay teknolojilerinde mevcut" ifadelerini kullandı.
Kacır, uzay çalışmalarının teknolojik üstünlük, ekonomik rekabet ve stratejik bağımsızlık açısından giderek daha önemli hale geldiğini belirterek, Türkiye'yi uzayın sunduğu bilimsel, teknolojik ve ekonomik fırsatlardan en üst düzeyde yararlanan ülkeler arasına taşımakta kararlı olduklarını dile getirdi. Bakan Kacır, bu vizyonun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde son 23 yılda adım adım inşa edildiğini söyledi. Türkiye'nin uydu teknolojilerinde insan kaynağı, araştırma altyapısı ve kritik kabiliyetlerin yerlileştirilmesine yönelik çalışmalarla kendi uydularını tasarlayıp üreten sayılı ülkeler arasına girdiğini belirten Bakan Kacır, GÖKTÜRK-2 ve İMECE uydularıyla bu alandaki mühendislik birikiminin ileri seviyeye taşındığını ifade etti.

"TÜRKSAT 6A ile Türkiye'yi kendi haberleşme uydusunu tasarlayıp üretebilen 11 ülke arasına taşıdık"
Bakan Kacır, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
"Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına ulaştığımız TÜRKSAT 6A ile Türkiye'yi kendi haberleşme uydusunu tasarlayıp üretebilen 11 ülke arasına taşıdık. Gerçekleştirdiğimiz her bir proje, yeni kabiliyetlerin ve kazanımların önünü açıyor. Yüksek hızlı veri iletim kapasitesi ve esnek kapsama özelliklerine sahip; afet iletişimi, kamu hizmetleri ve güvenli haberleşme ihtiyacına cevap verecek ek görev yüklerini bünyesinde barındıracak TÜRKSAT 7A uydumuzun çalışmalarına başladık. Yeni nesil takım uydularımız İMECE-2 ve İMECE-3 ile daha geniş alanları görüntüleyebilen, aynı bölgeden daha sık veri alabilen bir yer gözlem uydusu mimarisi oluşturmak üzere adım attık."
Kacır, Milli Uzay Programı kapsamında Türkiye'nin uzayda daha yetkin ve bağımsız bir konuma taşınması için 10 temel hedef belirlendiğini söyleyerek, Alper Gezeravcı'nın Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 13, Tuva Cihangir Atasever'in ise yörünge altı araştırma uçuşunda 7 bilimsel deney gerçekleştirdiğini aktardı. Ay Araştırma Programı'nın ise derin uzay operasyonlarında kullanılacak teknolojilerin geliştirilmesi ve bu alanda tecrübe kazanılması açısından önemli bir adım olduğunu dile getirdi.

"Ay görevi gerçekleştiren 9'uncu ülke olmayı hedefliyoruz"
Bugüne kadar yalnızca 8 ülkenin Ay görevi gerçekleştirdiğini hatırlatan Bakan Kacır, "Kendi mühendislik kabiliyetlerimizle hayata geçireceğimiz Ay Araştırma Programımızla Ay görevi gerçekleştiren 9'uncu ülke olmayı hedefliyoruz. Yaklaşık altı asır önce gökyüzünün ve Ay'ın hareketlerine ilişkin çalışmalarıyla bilim tarihine önemli katkılar sunan Ali Kuşçu'nun ve bilim tarihimize yön veren bilim insanlarımızın mirasını, Ay yörüngesinde gerçekleştireceğimiz bilimsel araştırmalarla yaşatacağız. 2027'nin ilk aylarında fırlatmayı planladığımız Ay Uzay Aracımızın, yaklaşık iki aylık yolculuğun ardından Ay yüzeyinden 100 kilometre irtifada bulunan kutupsal ve dairesel görev yörüngesine ulaşmasını öngörüyoruz. Burada en az 3 ay boyunca operasyon yürüteceğiz. Görev performansına bağlı olarak bu süreyi bir buçuk yıla kadar uzatabileceğiz. Görev süresince Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimini, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmalarını, Ay'ın manyetik alanlarını ve yüzeyin ısıl özelliklerini inceleyeceğiz. Yerli olarak geliştirdiğimiz bilimsel ekipmanlarımızla Ay'daki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler de gerçekleştireceğiz. Uzay aracımızı, bilimsel çalışmalarımızı tamamladıktan sonra kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaştırmayı hedefliyoruz. Kendi imkanlarımızla geliştirdiğimiz Hibrit İtki Sistemimiz de bu görevin kritik unsurlarından biri olacak. Sistemimizi, yörünge yükseltme manevralarında ve görevin son aşamasında Ay yüzeyine ulaşmak üzere gerçekleştirilecek Ay yörüngesinden çıkarma ateşlemelerinde kullanacağız" açıklamasında bulundu.

"3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracımızı yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla ürettik"
Bakan Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bu bilimsel görevi icra edecek yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracımızı yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla ürettik. İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde geliştirdiğimiz uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik kabiliyetlerden Ay Uzay Aracımızda yararlandık. Uydu teknolojilerinde yıllar içinde inşa ettiğimiz bilgi birikiminin eseri uzay aracımızın üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamladık. Şimdi Ay uzay aracımızı, Ay yolculuğu öncesindeki en kritik aşamalardan biri için TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne yolcu ediyoruz. Burada icra edilecek testlerle aracımızın fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşacağı zorlu şartlara dayanımını doğrulayacağız. Isıl vakum testleriyle uzay ortamını, yapısal testlerle fırlatma şartlarını, elektromanyetik uyumluluk testleriyle de aracımızdaki sistemlerin birlikte güvenli ve uyumlu şekilde çalışmasını sınayacağız" dedi.
Kacır, testlerin tamamlanmasının ardından Ay uzay aracının nihai kontroller için TÜBİTAK UZAY'ın ODTÜ yerleşkesindeki yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine getirileceğini, ardından fırlatma hazırlıkları için Kennedy Uzay Üssü'ne gönderileceğini belirtti. Kacır, şartların elvermesi halinde aracın 2027 yılının ilk aylarında uzaya gönderilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

"200'den fazla mühendis, araştırmacı ve teknik personel bu büyük hedef için emek verdi"
Kacır, 2022 yılının başında başlatılan programın bugün yüzde 77 tamamlanma seviyesine ulaştığını vurgulayarak, "Bunu, ülkemizin daha önce gerçekleştirmediği bir derin uzay görevi için, büyük ölçüde kendi insan kaynağımızı, altyapımızı ve yerli teknolojilerimizi değerlendirerek gerçekleştirdik. Ay uzay aracımızın geliştirme ve üretim süreçlerinde TÜBİTAK UZAY ve DeltaV'nin yanı sıra yerli teknoloji firmalarımız ve girişimlerimiz de görev aldı. Bugüne kadar 200'den fazla mühendis, araştırmacı ve teknik personel bu büyük hedef için emek verdi. Bu yönüyle Ay Araştırma Programımız, Türkiye'nin yıllar içinde inşa ettiği teknoloji ve mühendislik ekosisteminin ortak eseridir" diye konuştu.
Kacır, Türkiye'nin Artemis Mutabakatı'na katılarak uzayın barışçıl ve sürdürülebilir şekilde keşfi için uluslararası iş birliklerini geliştirmeyi sürdüreceğini belirtti. 5-6 Ekim tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nin uzayın geleceğine ilişkin önemli bir buluşma olacağını ifade eden Kacır, Ankara'da uzay teknolojileri geliştirme bölgesi kurma çalışmalarının sürdüğünü ve Somali'de inşa edilen uzay limanının Türkiye'nin uzaya bağımsız erişimine katkı sağlayacağını söyledi. Kacır, TEKNOFEST roket ve uydu yarışmalarına her yıl on binlerce gencin katılmasının, üniversitelerde uzay ve havacılık bölümlerine gösterilen yoğun ilginin Türkiye'nin uzay alanındaki insan kaynağı ve yetkinliğini ortaya koyduğunu belirtti.

Ay'daki ilk Müslüman ülke
Basın açıklamasının ardından Ay uzay aracının yanında açıklamada bulunan Kacır, Türkiye'nin uzay yarışında yer alacağını belirterek, hibrit itki sisteminin derin uzayda dünya tarihinde ilk kez kullanılacağını söyledi. Ay uydusu olarak görev yapacak aracın görev sonunda Ay'a iniş gerçekleştireceğini dile getiren Kacır, 2027'nin ilk aylarında gerçekleştirilmesi planlanan misyonla Türkiye'nin bunu başaran ilk Müslüman ve bayrağında hilal bulunan ülke olacağını ifade etti. Türkiye'nin Milli Teknoloji Hamlesi doğrultusunda uzay alanında öncü ülkeler arasında yer alacağına inandığını vurgulayan Kacır, Ay Araştırma Programı'nın ülkeye, millete ve bilim dünyasına hayırlı olmasını diledi.